Η σύμπτωση των δύο ημερομηνιών δεν είναι απλώς μια αριθμητική συγκυρία. Είναι ένας συμβολικός συνδετικός κρίκος μεταξύ δύο ιστορικών στιγμών αντίστασης και αφύπνισης!
Το 1943, στις 28 Φεβρουαρίου έγινε η κηδεία του Κωστή Παλαμά, που μετατράπηκε στη μεγαλύτερη αντικατοχική συγκέντρωση στην κατεχόμενη Αθήνα. Σε μια εποχή τρόμου και φίμωσης, η φωνή του ελληνικού λαού δεν σίγησε. Αντίθετα, βρήκε διέξοδο μέσα από τον αποχαιρετισμό ενός ποιητή που είχε γίνει σύμβολο του έθνους. Μέσα στους στίχους του Παλαμά, η Ελλάδα βρήκε την ταυτότητά της, τον πόνο της, αλλά και την πίστη της ότι η λευτεριά δεν είναι ανέφικτη.
Το 2025, στις 28 Φεβρουαρίου, η διαμαρτυρία για την τραγωδία των Τεμπών δεν είναι μόνο ένας φόρος τιμής στους αδικοχαμένους ανθρώπους. Είναι μια κραυγή δικαιοσύνης, μια νέα έκρηξη συλλογικής συνείδησης που αποδεικνύει ότι η κοινωνία δεν μπορεί πια να αγνοηθεί. Όπως τότε, έτσι και τώρα, η Ελλάδα πενθεί και εξεγείρεται ταυτόχρονα.
Ο συμβολισμός είναι ισχυρός.
Το 1943, οι Έλληνες βγήκαν στους δρόμους για να πουν ένα βροντερό “ΟΧΙ” στην κατοχή, εμπνευσμένοι από τα λόγια ενός ποιητή και με αφορμή την κηδεία του.
Το 2025, οι Έλληνες ξαναβγαίνουν στους δρόμους, όχι πια εναντίον ξένων κατακτητών, αλλά ενάντια σε ένα σύστημα που τους πνίγει, τους αγνοεί, τους κοροϊδεύει.
Γύριζε, γύριζε, μη σταθείς ποτέ,
ρίξε μας πέτρα μαύρη·
ο ψεύτης είδωλο είναι εδώ, το προσκυνά η πλεμπάγια,
η Αλήθεια τόπο να σταθεί για μια στιγμή δε θάβρει.
Τα λόγια του Παλαμά, σαν προφητεία, μιλούν για το ψέμα που κυβερνά, για την αλήθεια που δεν βρίσκει έδαφος να σταθεί. Το ίδιο ψέμα που, δεκαετίες μετά, επιχειρεί να θάψει τη μνήμη των Τεμπών κάτω από «ανθρώπινα λάθη» και προπαγάνδα. Μα αυτή τη φορά, η κοινωνία αρνείται να αποδεχτεί το παραμύθι. Η υπομονή τελείωσε. Δεν υπάρχουν άλλες ανοχές, δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια.
Αλάργα. Νέκρα της ψυχής της χώρας τα μουράγια.
Η Πολιτεία λωλάθηκε, κι απόπαιδα τα κάνει
το Νου, το Λόγο, την Καρδιά, τον Ψάλτη, τον Προφήτη·
κάθε σπαθί, κάθε φτερό, κάθε χλωρό στεφάνι.
Στη λάσπη. Σταύλος ο ναός, μπουντρούμι και το σπίτι.
Η Πολιτεία έχει λωλαθεί. Κλείνει τα μάτια μπροστά στην αλήθεια, βαφτίζει το αίμα ως στατιστικό μέγεθος, μετατρέπει την τραγωδία σε πολιτική διαχείριση. Μα ο κόσμος δεν ξεχνά. Στους δρόμους, στις πλατείες, στις ψυχές των ανθρώπων, μια σπίθα έχει ανάψει. Και αυτό που ανάβει δύσκολα σβήνει.
Ο λαός δεν διαμαρτύρεται μόνο για τους νεκρούς. Διαμαρτύρεται γιατί βλέπει ότι ζει σε μια χώρα όπου η επιβίωση είναι προνόμιο, όπου η αδικία είναι θεσμοθετημένη, όπου το σύστημα δεν λειτουργεί για τους πολλούς, αλλά για τους λίγους. Δεν υπάρχει πια εμπιστοσύνη, δεν υπάρχει ανοχή, δεν υπάρχει σιωπή. Και όσοι πιστεύουν πως ο κόσμος θα κουραστεί, πως θα γυρίσει σπίτι του, πως θα ξεχάσει, κάνουν το ίδιο μοιραίο λάθος που έκαναν πάντα.
Δεν έχεις, Όλυμπε, θεούς, μηδέ λεβέντες η Όσσα.
Ραγιάδες έχεις, μάνα γη, σκυφτούς για το χαράτσι,
κούφιοι και οκνοί καταφρονούν τη θεία τραχιά σου γλώσσα,
των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι.
Η Ελλάδα δεν αντέχει άλλους ραγιάδες. Δεν αντέχει άλλο σκυμμένα κεφάλια, άλλη αδιαφορία, άλλη σιωπή. Αντί για θεούς, κυβερνιέται από καιροσκόπους, από ανθρώπους που βολεύονται στο ψέμα και πνίγουν κάθε φωνή που ζητά το αυτονόητο. Μα σήμερα, όπως και τότε, η φωνή αυτή βγαίνει μπροστά.
Η 28η Φεβρουαρίου 2025 είναι η μέρα που η κοινωνία αποφάσισε να μην ξεχάσει. Είναι η μέρα που ο κόσμος είπε «ως εδώ». Και όποιος νομίζει ότι μπορεί να συνεχίσει σαν να μην έγινε τίποτα, όποιος νομίζει ότι οι νεκροί μπορούν να ξεχαστούν, ότι η μνήμη μπορεί να ξεθωριάσει, πως η οργή θα κουραστεί, κάνει το μεγαλύτερο λάθος της ζωής του.
Γιατί αυτή τη φορά, δεν έχει επιστροφή.
Αν δεν φωνάξεις εσύ,
οι πέτρες θα το κάνουν για σένα.
Αν δεν χτυπήσεις το χέρι στο τραπέζι,
η σιωπή θα γίνει η φυλακή σου.
Μα εγώ σου λέω ότι ο κόσμος αλλάζει
όταν ο άνθρωπος σηκώνεται όρθιος
και απαιτεί να τον δει ο ήλιος.
