Η σημαντική διεθνής είδηση των ημερών, πέρα από την εκεχειρία στη Γάζα, ήταν η ανακοίνωση-απειλή του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς την Κίνα για την επιβολή πρόσθετων δασμών 100% στα κινέζικα προϊόντα!
Ο καθηγητής στις ΗΠΑ, D. An. αποκρυπτογραφεί σε ανάρτησή του την κατάσταση:
Η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, όπως τη γνωρίσαμε τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, δίνει τη θέση της σε μια νέα εποχή οικονομικού, εμπορικού και τεχνολογικού ανταγωνισμού. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του 21ου αιώνα, δεν ανταγωνίζονται πλέον απλώς για μερίδια αγοράς, αλλά για έλεγχο εφοδιαστικών αλυσίδων, τεχνολογικής γνώσης και πρώτων υλών. Ο πρώτος πόλεμος των δασμών του 2018 υπήρξε μόνο η αρχή. Στη συνέχεια ήρθαν οι περιορισμοί στα μικροτσίπ, οι αντεπιθέσεις μέσω σπάνιων γαιών, και ο έλεγχος της διεθνούς κινητικότητας επιστημόνων και τεχνολογικού ταλέντου.1. ΔασμοίΗ πρώτη φάση του οικονομικού πολέμου ΗΠΑ–Κίνας ξεκίνησε το 2018 με την επιβολή δασμών από τον Ντόναλντ Τραμπ σε κινεζικά προϊόντα αξίας άνω των 360 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με στόχο τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος και την “τιμωρία” του Πεκίνου για «αθέμιτες εμπορικές πρακτικές». Οι δασμοί κυμάνθηκαν από 7,5% έως 25%, ενώ η Κίνα απάντησε με αντίστοιχους δασμούς 5%–25% ύψους περίπου 110 δισ. δολαρίων. Η κυβέρνηση Μπάιντεν (2021–2024) διατήρησε σχεδόν αναλλοίωτους τους δασμούς, οδηγώντας τη μέση επιβάρυνση στο 19%–21%. Σήμερα, μετά τον περιορισμό των εξαγωγών σπάνιων γαιών από την Κίνα, ο Τραμπ ανακοίνωσε νέα αύξηση δασμών κατά 100% σε όλα τα κινεζικά προϊόντα. Η ανακοίνωση αυτή προκάλεσε κατάρρευση των αγορών, με τον Nasdaq να σημειώνει πτώση 3,6%, τη μεγαλύτερη ημερήσια από τον Απρίλιο.2. ΤσιπςΗ δεύτερη φάση της σύγκρουσης αφορούσε την τεχνολογική ηγεμονία. Από το 2022, οι ΗΠΑ επέβαλαν αυστηρούς ελέγχους εξαγωγών (export controls) σε προηγμένα μικροτσίπ απαγορεύοντας σε εταιρείες όπως η Nvidia, AMD, και την Intel να προμηθεύουν την Κίνα με κορυφαίας τεχνολογίας επεξεργαστές για εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης. Το Πεκίνο απάντησε επιβάλλοντας ελέγχους στις εξαγωγές κρίσιμων μετάλλων, όπως το γάλλιο και το γερμάνιο, απαραίτητων για την παραγωγή chips, καθώς και περιορισμούς σε ξένες τεχνολογικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην κινεζική αγορά. Το 2025, η Ουάσιγκτον επέκτεινε τις απαγορεύσεις σε «όλα τα κρίσιμα λογισμικά», εγκαινιάζοντας ουσιαστικά μια νέα εποχή “ψηφιακού σχίσματος” ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη.3. H-1B* και η Πολιτική της ΒίζαςΟ τεχνολογικός ανταγωνισμός επεκτάθηκε και στο πεδίο του ανθρώπινου δυναμικου. Μέχρι το 2023, η Κίνα κατείχε περίπου 12% των εγκεκριμένων θεωρήσεων H-1B που δίνονται σε Κινέζους επιστήμονες, μηχανικούς και ερευνητές που εργάζονταν σε τομείς αιχμής. Ήταν το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μετά την Ινδία (71%) Από το 2023, η Ουάσιγκτον περιόρισε δραστικά τη χορήγηση H-1B σε Κινέζους επιστήμονες, μηχανικούς και ερευνητές που εργάζονταν σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφάλειας και τον κίνδυνο «μεταφοράς κρίσιμης τεχνογνωσίας» προς την Κίνα. Το 2024 θεσπίστηκε πρόσθετο “security screening” για όλους τους αιτούντες από την Κίνα, οδηγώντας σε μείωση περίπου 40% των εγκεκριμένων θεωρήσεων εργασίας. Παράλληλα, ορισμένα αμερικανικά πανεπιστήμια ανέστειλαν “priority admission agreements” με κινεζικά ιδρύματα. Το Πεκίνο απάντησε επιβάλλοντας περιορισμούς σε αμερικανικές βίζες και άδειες παραμονής για ερευνητές και στελέχη πολυεθνικών, συχνά καθυστερώντας ή ακυρώνοντας την έκδοσή τους. Παράλληλα, εισήγαγε πολιτική επιστροφής ταλέντων (“talent repatriation”), ενθαρρύνοντας Κινέζους αποφοίτους του εξωτερικού να επιστρέψουν με κρατικά επιδοτούμενα ερευνητικά προγράμματα.4. Σπάνιες ΓαίεςΗ πιο πρόσφατη φάση του οικονομικού πολέμου αφορά τις σπάνιες γαίες, έναν στρατηγικό τομέα όπου η Κίνα διαθέτει πάνω από 70% της παγκόσμιας παραγωγής. Το Πεκίνο, αντιδρώντας στις αμερικανικές κυρώσεις για τα μικροτσίπ, περιόρισε τις εξαγωγές σπάνιων γαιών και άλλων “κρίσιμων μετάλλων” απαραίτητων για ηλεκτρικά οχήματα, τσιπς, αεροδιαστημική και άμυνα. Η ενέργεια αυτή προκάλεσε άλμα στις μετοχές αμερικανικών εταιρειών σπάνιων γαιών όπως οι MP Materials, NioCorp και USA Rare Earth, ενώ η Ουάσιγκτον έχει ενεργοποιήσει προγράμματα επιδότησης εξόρυξης και επεξεργασίας μέσω του Defense Production Act, χρηματοδοτώντας εγχώρια έργα όπως εκείνα της MP Materials.Ένας Άλλος ΚόσμοςΗ εποχή της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, που στηρίχθηκε στην αμοιβαία εξάρτηση και στις ελεύθερες ροές κεφαλαίου, εμπορευμάτων και ταλέντου, υποχωρεί μπροστά σε έναν κόσμο κατακερματισμένο, προστατευτικό και στρατηγικά ανταγωνιστικό. Οι δύο υπερδυνάμεις οικοδομούν πλέον παράλληλα οικονομικά οικοσυστήματα — με δικά τους τεχνολογικά πρότυπα, εφοδιαστικές αλυσίδες και ψηφιακά συστήματα — αντανακλώντας μια νέα μορφή ψυχρού πολέμου, όπου η σύγκρουση διεξάγεται με δασμούς, μικροτσίπ, βίζες, και σπάνιες γαίες.Η ιστορική ειρωνεία είναι ότι στις διαδηλώσεις του Σιάτλ, του Πόρτο Αλέγκρε και της Γένοβα, κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, το κυρίαρχο σύνθημα ήταν «ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός». Δύο δεκαετίες αργότερα, με την πολιτική ηγεμονία του Τραμπ και την άνοδο ενός μερκαντιλιστικού προστατευτισμού, το σύνθημα φαίνεται να γίνεται πράξη — μόνο που ο κόσμος που προκύπτει δεν είναι αυτός που φανταζόμασταν.
*H-1B: Είναι η άδεια εισόδου που δίνουν οι Αμερικάνοι σε ξένους εργαζόμενους-επιστήμονες που απασχολούνται από αμερικάνικες εταιρείες
